BOQ คืออะไร? อ่านปริมาณ วัสดุ และค่าแรงก่อนสร้างบ้าน

โดย บริษัท ทริปเปิ้ลอี จำกัด · จัดทำเนื้อหา 19 ตุลาคม 2569

เริ่มจากจับคู่ BOQ กับแบบฉบับเดียวกัน

BOQ ย่อมาจาก Bill of Quantities เอกสารแต่ละชุดอาจจัดหมวดและแยกราคาไม่เหมือนกัน จึงควรดูชื่อโครงการ วันที่ รุ่นของแบบ และขอบเขตที่ใช้ถอดปริมาณก่อนอ่านตัวเลข หากเปลี่ยนพื้นที่ วัสดุ หรือแบบระบบ ควรให้ผู้จัดทำทบทวนรายการที่เกี่ยวข้องด้วย

ตัวอย่างเช่น แบบสถาปัตยกรรมระบุวัสดุปูพื้นรุ่นหนึ่ง แต่รายการราคาใช้คำกว้าง ๆ ว่า “กระเบื้อง” เจ้าของบ้านควรถามให้ได้ข้อสรุปเรื่องคุณสมบัติและงานติดตั้งก่อนตัดสินใจ ดูแบบครบชุดและเอกสารที่ควรได้รับจากงานออกแบบประกอบ

อ่าน 6 ช่องสำคัญใน BOQ บ้าน

ถ้าเอกสารรวมค่าวัสดุและค่าแรงเป็นราคาต่อหน่วยเดียว ให้ถามสิ่งที่ราคารวมนั้นครอบคลุม แทนการสรุปว่าเอกสารใช้ไม่ได้เพียงเพราะหน้าตาต่างจากตัวอย่าง

ตัวอย่างสมมติ: คำนวณยอดหนึ่งรายการให้ตามได้

ตัวเลขต่อไปนี้สร้างขึ้นเพื่ออธิบายการอ่านเอกสารเท่านั้น ไม่ใช่ราคาตลาด ใบเสนอราคา หรือราคาบริการของ Triple E สมมติมีงานปูพื้น 20 ตารางเมตร ค่าวัสดุ 300 บาทต่อตารางเมตร และค่าแรง 200 บาทต่อตารางเมตร โดยกำหนดขอบเขตให้เหมือนกัน

• ค่าวัสดุ: 20 × 300 = 6,000 บาท
• ค่าแรง: 20 × 200 = 4,000 บาท
• รวมเฉพาะรายการนี้: 6,000 + 4,000 = 10,000 บาท

ก่อนนำยอดไปเทียบ ต้องถามต่อว่างานเตรียมผิว วัสดุติดตั้ง บัวพื้น การขนส่ง และภาษีอยู่ในรายการนี้หรือที่อื่น ตัวอย่างนี้ยังไม่ใช่งบก่อสร้างทั้งโครงการและไม่ได้แนะนำสเปกสำหรับบ้านใด

อ่านงานที่ไม่รวมและค่าใช้จ่ายนอกยอดหมวดงาน

ทำช่องให้ผู้เสนอราคาระบุสถานะ “รวม / ไม่รวม / รอข้อมูล” สำหรับงานเตรียมพื้นที่ งานภายนอก งานระบบ การขนส่ง และรายการเฉพาะของโครงการ จากนั้นตรวจว่าค่าดำเนินการ กำไร ส่วนลด และภาษีแสดงอย่างไร อย่าบวกเพิ่มเองหากยอดเสนอรวมรายการนั้นแล้ว

ราคาตัวอย่างเก่าหรือบัญชีราคาจากแหล่งอื่นใช้ประกอบการศึกษาได้ แต่ควรตรวจวันที่ สถานที่ เงื่อนไขจัดซื้อ และราคาที่ผู้รับจ้างยืนยันสำหรับงานจริง BOQ ไม่ได้ทำให้ราคาทุกโครงการเท่ากัน

เทียบใบเสนอราคาโดยให้ทุกเจ้าตอบโจทย์เดียวกัน

1. ส่งแบบฉบับเดียวกัน พร้อมรายการวัสดุและขอบเขตที่ต้องการ
2. ให้ระบุข้อยกเว้นและรายการเหมารวมที่ยังไม่ชัด
3. ตรวจหน่วย ปริมาณ และสูตรคำนวณทีละหมวด แล้วจึงเทียบยอดสุทธิ
4. ถามผลต่อราคาและเวลาเมื่อเปลี่ยนวัสดุหรือเพิ่มงาน พร้อมวิธีอนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษร
5. อ่านกำหนดเวลา งวดงาน และวิธีตรวจรับควบคู่กับราคา ดูเช็กลิสต์เลือกผู้รับเหมาและตรวจเงื่อนไขก่อนจ้าง

ถ้ารายการในแบบกับ BOQ ไม่ตรงกัน ให้ผู้จัดทำแบบและผู้เสนอราคาชี้แจงเอกสารที่ใช้ยึดถือและแก้ให้ตรงกันก่อนตกลง ไม่ควรเลือกข้อที่ถูกกว่าเองแล้วคาดว่าอีกฝ่ายจะเข้าใจเหมือนกัน

เตรียมข้อมูลอะไรให้ทีมออกแบบช่วยประเมิน

ส่งความต้องการใช้งาน ข้อมูลที่ดิน งบประมาณเป้าหมาย แบบที่มี และรายการที่อยากทราบว่ารวมอยู่หรือไม่ Triple E ให้บริการแบบสถาปัตยกรรม โครงสร้าง งานระบบ 3D, BOQ และรายการคำนวณตามขอบเขตที่ตกลง ดูบริการออกแบบบ้านและอาคารพร้อมเอกสารครบชุด

เมื่อเริ่มก่อสร้างแล้ว ควรวางแผนนัดตรวจงานก่อนส่วนสำคัญถูกปิดทับ อ่านสิ่งที่ควรเตรียมก่อนตรวจงานฐานรากเพิ่มเติม

คำถามที่พบบ่อย

BOQ ต่างจากใบเสนอราคาอย่างไร?

BOQ แจกแจงรายการและปริมาณงานเพื่อใช้ประกอบการคิดราคา ส่วนใบเสนอราคาคือข้อเสนอของผู้รับจ้างตามขอบเขตและเงื่อนไขของแต่ละราย จึงควรอ่านทั้งแบบ BOQ และเงื่อนไขใบเสนอราคาควบคู่กัน

มี BOQ แล้วงบจะไม่เพิ่มเลยใช่ไหม?

BOQ ช่วยให้เห็นฐานการคิดราคา แต่ยอดจริงยังขึ้นกับความครบของแบบ ขอบเขตที่ตกลง สภาพหน้างาน ราคาที่เสนอ และการเปลี่ยนงาน ควรบันทึกสิ่งที่รวม ไม่รวม และวิธีอนุมัติงานเพิ่มให้ชัด

ใช้ BOQ บ้านอีกหลังเป็นราคาบ้านเราได้ไหม?

ใช้ดูรูปแบบเอกสารได้ แต่ต้องถอดปริมาณและขอบเขตจากแบบของบ้านเรา พร้อมตรวจราคาวัสดุ ค่าแรง สถานที่ และวันที่เสนอราคาใหม่ ไม่ควรนำยอดจากบ้านอีกหลังมาใช้ตรง ๆ

ก่อนส่งแบบเพื่อเทียบราคา ควรแยกบทบาทภาพ 3D กับแบบก่อสร้าง และตรวจฉบับอ้างอิงให้ตรงกัน หากข้อมูลพื้นที่ยังไม่ครบ อ่านรายงานสำรวจดินกับงานออกแบบฐานรากประกอบการคุยขอบเขตเอกสาร

แหล่งข้อมูลประกอบ

RICS: New Rules of Measurement และ NRM 2 เป็นแหล่งอธิบายหลักการวัดปริมาณงานและจัดการต้นทุน ใช้ประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่ข้อกำหนดว่าทุกสัญญาในไทยต้องใช้รูปแบบเดียวกัน เนื้อหานี้เรียบเรียงใหม่สำหรับเจ้าของบ้าน